“AB müktesebatı” veya daha geniş tutup Avrupa Konseyi’ni de dahil edecek olursak, “Avrupa müktesebatı,” Türkiye’de bazıları için “her derde deva” ise, başkaları için “bölücü” ve “bozucu”, kısacası “tüm kötülüklerin anası” oluyor.
Bu tartışmayı farklı şekillerde askerlerin sivil mahkemelerde yargılanması konusunda da görüyoruz. Bu önemli değişikliğin yapılmasını savunanların bir kısmı, “Zaten Batı’da böyle bir şey yok” diyor. Başkaları ise, “Avrupa’da da askeri mahkemeler var” diyerek bu değişikliğe karşı çıkıyor.
Konu aslında bir hayli teknik. Eski AİHM yargıcı olan yazarımız Rıza Türmen, Avrupa’daki durum hakkında 6 Temmuz tarihli yazısında bazı bilgiler verdi. Bu arada, Batı’daki askeri mahkemelerde görülen davalar hakkında bilgi edinmek isteyenler “Google News”da “court martial” kelimeleriyle bir arama yapabilirler.
Fakat bugünkü konumuz başka. Bugün Avrupa müktesebatının, siyasi partilerin belirli koşullarda kapatılmasına olanak vermesine değinmek istiyoruz. AİHM’den yeni çıkan ve DTP için kötü haber olan üç karardan ilkine değineceğiz aşağıda. Diğer ikisini bir sonraki yazımıza bırakacağız.
Söz konusu karar, ETA terör örgütünün siyasi uzantısı olduğu belirtilen “Herri Batasuna” ve daha sonraki adıyla “Batasuna” partilerinin Temmuz 2004’te İspanya aleyhine farklı tüzel kişilik olarak açtıkları davayla ilgili. Biz burada “Batasuna” diye tek varlıktan söz edeceğiz, zira bunu yapmamız AİHM kararını hiçbir şekilde etkilemiyor.
Önemli hususlar…
Davanın hukuki ayrıntıları, yazarımız Rıza Türmen’in 3 Temmuz tarihli yazısında var. Daha fazla ayrıntı isteyenler, AİHM’nin internet sayfasına gidebilirler. Biz ise teknik ayrıntılara girmeden AİHM kararının en önemli hususlarını yalın bir dille özetlemeye çalışacağız.
Batasuna inkâr etse de, İspanya’daki ilgili mahkeme, “ETA ile bağlantılı” olduğu gerekçesiyle, 2002’de bu partiyi kapattı ve varlıklarına el koydu. Karar, ülkenin en üst mahkemesi tarafından da onaylandı.
Bunun üzerine Batasuna, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) gereğince haklarının ihlal edildiğini söyleyerek İspanya aleyhine AİHM’de dava açtı. Ancak AİHM İspanya’yı haklı, davacı Batasuna’yı ise haksız buldu ve kararını 30 Haziran’da kamuoyuna açıkladı.
Temel gerekçeler…
AİHM, DTP’nin avukatları açısından da dikkate alınması gereken temel gerekçelerini ise şöyle sıraladı:
1- Batasuna’yı kapatma kararı İspanyol mahkemeleri tarafından “acil toplumsal ihtiyaç” (pressing social need) gereğince alınmıştır. Ulusal mahkemeler, eldeki delillere dayanarak, söz konusu parti ile ETA arasında bağlantı olduğu konusunda makul bir sonuca varmışlardır.
2- İspanya’da yıllardır yaşanan terör olayları göz önünde tutulduğunda, bu bağlantı demokrasiye karşı bir tehdit olarak algılanabilir. İspanya Yüksek Mahkemesi’nin kapatma kararını onaylaması ise, “terörizmin açıkça savunulması”nın kınanması konusunda uluslararası düzeyde oluşan arzuyla uyumludur.
3- AİHM, davacıya atfedilen “eylemler” ve “söylemler” bir araya getirildiğinde, “demokratik toplum” kavramıyla çelişen bir sosyal model görüntüsünün açıkça ortaya çıktığı kanaatine varmıştır. Bu nedenle verilen kapatma cezası AİHS açısından “ölçülüdür.”
4- Bu karar, altı farklı Avrupa ülkesinden gelen yargıçlardan oluşan bağımsız mahkeme heyeti tarafından oybirliğiyle alınmıştır.
Batasuna emsali…
Bu yazımızla DTP’nin kapatılmasını savunmuyoruz. O kararı mahkeme verecek. Kapatma kararı çıkarsa DTP yasal hakkını kullanarak AİHM’ye gitmek isteyecektir. Ancak gittiğinde karşısında Batasuna emsalini bulacaktır. Burada bunu anlatmaya çalışıyoruz.
Daha açık konuşmak gerekirse, PKK terörizmini kınamaması ve -Avrupa’da da öyle bilinmesine rağmen- PKK’yı “terör örgütü” olarak tanımlamayı reddetmesi, DTP’nin önüne “PKK ile bağlantısının delili” olarak konacaktır. AİHM’nin Batasuna kararı bunu gösteriyor.
Ama DTP için kötü haber bununla da bitmiyor. Diğer kötü haber bir sonraki yazımızda.
Konuyla İlgili Diğer Haberler:
